Olijfolie info

Best verkochte producten

De kwaliteit van olijfolie

Wie bepaalt de kwaliteit van olijfolie in de EU?

In 1959 werd de I.O.O.C. (Internationale Olijfolieraad) gevormd onder leiding van de Verenigde Naties met als taak om toezicht te houden op alle voorstellen, regels en voorschriften over de kwaliteit van olijfolie en het verstrekken van statistieken aan wetgevers. Het hoofdkantoor is gevestigd in Madrid, Spanje, het land dat verreweg de meeste olijfolie ter wereld produceert. Omdat de Europese Unie ongeveer 75% van alle olijfolie in de wereld produceert en verbruikt is de EU-wetgeving inzake de kwaliteit van olijfolie de standaard in de wereld. De belangrijkste kwaliteitscategorieën die door de IOR zijn voorgesteld en volgens de Europese wetgeving sinds 2004 op alle etiketten van olijfolie bevattende producten moet worden vermeld, zijn de volgende:

Extra Virgin Olijfolie (hoogste kwaliteit)

Deze olijfolie moet worden verkregen via een eerste extractie of persing met mechanische middelen van verse en gezonde vruchten op minder dan 27º C. De natuurlijke zuurgraad (de hoeveelheid vrije vetzuren als percentage oliezuur) mag niet meer bedragen dan 0,8% en het peroxidegetal niet meer dan 20 meq/kg. Er zijn meer voorwaarden waaraan moet worden voldaan, maar dit zijn de belangrijkste.

Virgin Olijfolie (lagere kwaliteit)

Dezelfde kwalificaties als bij ExtraVirgin, alleen mag de natuurlijke zuurgraad iets hoger zijn, namelijk maximaal 2,0%. Deze verhoging van de zuurgraad kan door verschillende factoren worden veroorzaakt. Het kan zijn dat de vruchten niet gezond genoeg zijn geweest of dat deze slecht werden bewaard in de tijd tussen het plukken en malen in. Het kan ook zijn dat de Extra Virgin olijfolie over de houdbaarheidsdatum was of was blootgesteld aan licht of lucht. Virgin Olive Oil zal lichte gebreken van geur en smaak vertonen, maar is door het toevoegen van kruiden en specerijen, al of niet in combinatie met geraffineerde olijfolie, vaak de eerste keuze voor de productie van "aromatische" olijfolie. Dit komt omdat alle olijfolie gemakkelijk geuren en smaken van andere bronnen absorbeert, of deze nu goed of slecht zijn. Voor het aromatiseren van olijfolie is de keus dus snel gemaakt voor deze goedkopere olijfolie.

Lampante Olijfolie (niet geschikt voor menselijke consumptie)

Met deze benaming wordt iedere olijfolie aangeduid met een hogere zuurgraad dan 2,0%, inclusief Virgin olijfolie die is verontreinigd en niet meer aan de eisen voldoet. Lampante Olijfolie wordt beschouwd als ongeschikt voor menselijke consumptie. Statistieken tonen aan dat in het Middellandse-Zeegebied, vanwege de slechte oogsten van de laatste jaren, gemiddeld 50% van de Mediterrane productie in deze categorie valt. Vroeger werd Lampante olijfolie voornamelijk gebruikt voor het branden van lampen, maar nu wordt deze olie doorgaans door raffinaderijen opgekocht om te zuiveren.

Geraffineerde Lampante Olijfolie (lage kwaliteit)

Bij deze categorie olijfolie gaat het om Lampante Olijfolie die door middel van allerlei technieken gezuiverd is in een raffinaderij, zoals filteren met fysieke filters, maar ook chemische toepassingen om de olie te neutraliseren, te bleken en te ontgeuren. Het eindproduct is weliswaar een onberispelijk heldere en zuivere olijfolie met een zuurgetal van <0,3%, maar is totaal reuk-, kleur- en smaakloos en ontdaan van vitaminen en anti-oxidanten. Veel van deze olie wordt verkocht aan visconservenfabrieken voor het conserveren van sardines, makreel, inktvis, ansjovis, zalm, tonijn en andere populaire vissoorten in blikjes en glazen potjes. Maar het overgrote deel wordt vermengd met doorgaans 15% Extra Virgin Olijfolie of Virgin Olijfolie en voor een aantrekkelijke prijs verkocht aan supermarkten, industriële gebruikers en professionele keukens als olie om mee te bakken en braden.

Dit type olijfolie wordt in een distilleerderij door middel van hexaan of heptaan verkregen bij hoge temperaturen. De grondstof is niet Lampante Olijfolie maar het zogenaamde Orujo of afval van olijven, de semi-vaste olijvenkoek die wordt achtergelaten in de centrifuge na het ronddraaien. Het bestaat hoofdzakelijk uit gemalen olijvenpitten, waar nog steeds olie in zit. Deze olie kan er alleen met chemische middelen uit gehaald kan worden. Ook het met olijfolie verzadigde filterzand, dat door vele molens gebruikt wordt om kleine fruitdeeltjes mee te verwijderen, wordt door de distilleerderijen als grondstof gebruikt. De op deze wijze verkregen olijfolie ziet er hetzelfde uit als geraffineerde olijfolie, met een kunstmatige zuurgraad van minder dan 0,3%. De eindgebruikers zijn klanten die de olie gebruiken voor bakken en braden, maar de Orujo Olijfolie vindt ook zijn weg naar de cosmetica-industrie.

Het gevaar van PAK’s in geraffineerde olijfolie

Het meest zorgwekkende van de industriële processen waarmee olie geraffineerd wordt, is dat door hoge procestemperaturen gevaarlijke chemische verbindingen kunnen ontstaan. Het gaat hierbij om polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's), die potentieel kankerverwekkend zijn. Het niveau van de ergste overtreder, de zware PAK benzo (a) pyreen (BAP), dient doorgaans als een aanwijzing voor de aanwezigheid van andere nieuw ontstane PAK's waarvan fluorantheen, antraceen en chryseen de belangrijkste zijn. Helaas kunnen deze indringers alleen worden voorkomen in technisch hoogwaardige installaties. Ambtenaren van olijfolie producerende landen hebben al jarenlang onderhandeld met de IOR en wetgevers in Brussel om een "veilige" benzo (a) pyreen norm te stellen voor menselijke consumptie van olijfolie (momenteel max. 2 mu/kg in alle voor consumptie geschikte olie. Resolutie 835/2011). Een manier voor het verlagen van het BAP gehalte op “veilig” juridisch niveau is wel de menging van geraffineerde olijfolie met vierge olijfolie en/of extra vierge olijfolie. De eerlijkheid gebiedt te zeggen, dat het BAP-probleem niet beperkt is tot de oliewinning uit gemalen olijvenpitten. Bijna alle andere zaadoliën worden met dezelfde processen gewonnen en hebben dus hetzelfde probleem met PAK’s. Alleen koud geperste of geëxtraheerde oliën ontspringen de dans. Lees verder op “EVOO Kwaliteit”